Μπλε

Δειλά δειλά η Άνοιξη

42s

Ανδρέας Γεωργιάδης, Τα δέντρα

Δεν υπάρχει νομίζω τέχνη πιο επιβεβαιωτική των εσωτερικών μετατοπίσεων του λαϊκού αισθήματος στη χώρα μας από την ποιητική. Εκεί εγγράφονται αιώνες τώρα οι ιδεολογικές και πνευματικές μετακινήσεις που συντελούνται, υπόγεια τις περισσότερες  φορές, στην καρδιά και στο νου του «ελληνικού σώματος». Κι αν προσθέσει κανείς και το  τραγούδι, αφού το ελληνικό τραγούδι είναι κυρίως Λόγος, τότε μέσα από την γραπτή και προφορική ελληνική ποίηση, μπορεί να δει ξεκάθαρα, τα ιστορικά βήματα αλλά και τις αλλαγές του ελληνικού χρόνου.

Το 1991 στο βιβλίο του η Παρακμή του Αστικού πολιτισμού (εκδόσεις  Θεμέλιο) ο Παναγιώτης Κονδύλης έγραφε: «…Η εκποίηση του έθνους  με την υλική έννοια θα συνοδευθεί και από την πλήρη πνευματική του στειρότητα, αν η μεταμοντέρνα σύμφυρση των πάντων με τα πάντα πραγματωθεί αποκλειστικά ως σύμφυρση μεταξύ κακοχωνεμένων δάνειων στοιχείων  και αν η φθορά των ελληνικών ή εν πάση περιπτώσει  εξελληνισμένων ιδεολογημάτων  καταλήξει  συν τοις άλλοις σε συρρίκνωση ή εργαλειοποίηση  της γλώσσας τέτοια,  ώστε να μην μπορεί πια να παραχθεί  στον νεοελληνικό χώρο το μόνο προϊόν  που –ακριβώς χάρη  στη μοναδική  δυναμική  μιας πολυστρώματης  και παμπάλαιας  γλώσσας – έχει παραχθεί  ως τώρα σε υψηλή  ποιότητα:  ποίηση.»

Μέσα σε αυτά τα 23 χρόνια από τότε που γράφτηκε αυτό το προφητικό κείμενο – δυστυχώς ο συγγραφέας του δεν έζησε για να δει να επιβεβαιώνονται οι φόβοι του – η ποίηση και οι ποιητές μας περιθωριοποιήθηκαν κοινωνικά, απαξιώθηκαν από μια δήθεν ευδαίμονα ακμή η οποία και κατέληξε στην κρίση της τελευταίας πενταετίας. Δηλαδή στην εξόφθαλμη πια «εκποίηση του έθνους», όπως ευφυώς την εξηγεί ο Κονδύλης, στην πασίδηλη έκφραση της πιο βαθιάς και παρατεταμένης πνευματικής παρακμής.

Και ξαφνικά οι Έλληνες άρχισαν και πάλι να γράφουν ή και να διαβάζουν Ποίηση. Νέες σημαντικές ποιητικές συλλογές εμφανίζονται στα ελληνικά γράμματα, συχνότερα πια τα ποιητικά βιβλία πραγματοποιούν επανεκδόσεις (ενώ πριν μια δεκαετία απασχολούσαν μερικές δεκάδες αναγνωστών), όχι πια σπάνια, τα μέσα ενημέρωσης ασχολούνται με τους έλληνες ποιητές. Στην ίδια χώρα που πριν μερικά χρόνια το να γράφεις ποίηση σήμαινε σχεδόν νοητική παρέκκλιση και σίγουρα ψυχολογική εκτροπή, σήμερα οι παρουσιάσεις νέων ποιητικών βιβλίων γεμίζουν αίθουσες ενώ πυκνώνουν και οι μελοποιήσεις ποιημάτων και ποιητών από νέους συνθέτες και ερμηνευτές.

Όταν οι Έλληνες «προστρέχουν στην τέχνη της Ποιήσεως» αλλαγή μυρίζει. Σημαίνει πως προσπαθούν μέσω της γλώσσας τους (που είναι το ισχυρότερο πνευματικό τους προϊόν αιώνες τώρα) να αναστοχαστούν αξίες και σημάνσεις, σημαίνει πως επιχειρούν χαρτογραφήσεις νέων τόπων, αναζητούν βλέμματα και ορίζοντες που να φέγγουν το μέλλον. Γιατί και η Ποίηση που εκδίδεται πλέον έχει ξεπεράσει τα όρια της αυτοαναφοράς, της περίκλειστης αγοραφοβικής ιδιωτικότητας, αναδεικνύει προσωπικούς κόσμους που όμως δέχονται και επιδιώκουν να συνομιλήσουν με τον Κόσμο, ανοίγει διάλογο με τους φίλους και αναγνώστες της, αποκτά δηλαδή και κοινωνική αναφορά, στιβαρό λόγο και νέο μυθολογικό σώμα.

Παράλληλα με την Ποίηση, στο χώρο του ελληνικού τραγουδιού για πρώτη φορά μετά από τουλάχιστον πέντε χρόνια, φέτος η εκδοτική κίνηση αναμένεται τόσο πυκνή σε νέες προτάσεις. Όλοι σχεδόν οι έλληνες δημιουργοί – παλιοί και νέοι-πρόκειται να εκδώσουν νέες δισκογραφικές εργασίες, παρότι η ελληνική δισκογραφία έχει καταρρεύσει προ πολλού και ως παραγωγή και ως αγορά.

Ακόμη κι αν όλα αυτά που αναφέρονται πιο πάνω, δεν αποτελούν παρά αδύναμες ενδείξεις, ακόμη κι αν κάποιος ανταπαντήσει πως όταν κοιτάς τα πράγματα με μεγεθυντικό φακό κινδυνεύεις να οδηγηθείς σε υπεραισιόδοξα συμπεράσματα, το να μπορώ μέσα σε όλον αυτό τον σπαραγμό και την κρίση που βιώνουμε, να προτείνω δέκα νέες ποιητικές φωνές, κι άλλους τόσους νέους τραγουδοποιούς, πιστεύω πως είναι ένα αναμφισβήτητο βήμα. Τουλάχιστον συγκριτικά με το βαρύ αντιπνευματικό Χειμώνα που ζήσαμε μια δεκαετία πριν.

Αν δεν πιστεύεις στην Άνοιξη, δεν θα ’ρθει ποτέ. Είναι τόσο εύθραυστη εποχή, που μπορεί και να μην την καταλάβεις. Χρειάζεται τη φροντίδα όλων μας και κυρίως την καλή διάθεσή μας για να νιώσουμε την ευεργεσία του χαμηλόφωνου τραγουδιού της. Ας την προστατέψουμε. Τη χρειαζόμαστε περισσότερο από ποτέ. Ας βγάλουμε τα καρφιά από τα παράθυρά μας,  που εμποδίζουν τα χελιδόνια να αναγγείλουν τη άφιξή της. Η ιστορία είναι, ουσιαστικά, δημιουργία — δημιουργία και καταστροφή. Καταστροφή και δημιουργία. Άρα είναι και στο χέρι μας να ζήσουμε τα πράγματα αλλιώς.